Türkiye Satranç Federasyonu’nun (TSF) “iki maç eksiği” gerekçesiyle milli takıma almadığı genç satranççı Gülenay Aydın’a satranç dünyasından destek yağıyor. Tepki gösteren isimlerden biri de TSF Kulüpler Koordinasyon Kurulu eski üyesi, satranççı-yazar Gürcan Engel oldu. TSF’yi “bu skandala derhal yanıt vermeye” ve “Gülenay Aydın’a yapılan haksızlığı gidermeye” çağıran Engel, TSF Başkanı Fethi Apaydın hakkında da kamuoyundaki tartışmayı büyüten “10 satranç kulübüne sahip olduğu” iddiasını gündeme getirdi.
www.24saatgazetesi.com ‘dan Sultan Özer‘in haberine göre; Türkiye satranç camiası günlerdir genç satranç ustası Gülenay Aydın’ın etrafında kenetlenmiş durumda. TSF’nin genç sporcuyu “iki maç eksiği” gerekçesiyle A Milli Kadın Takımı kadrosuna almaması yalnızca teknik bir kriter tartışması olarak görülmüyor. Karar federasyon yönetimi açısından; “adalet, eşitlik, şeffaflık ve kurum kültürü” başlıklarının sorgulandığı, giderek derinleşen bir yönetim krizine dönüştü.
Beş yıldır milli formayı taşıyan, Avrupa ve dünya şampiyonalarında Türkiye’yi temsil eden Kadın Uluslararası Usta (WIM) Gülenay Aydın, satranç çevrelerinde Kadın Büyükusta (WGM) unvanına en yakın sporculardan biri olarak gösteriliyor. Aydın’ın kadro dışı bırakılmasına ilişkin en sert çıkışlardan biri TSF Kulüpler Koordinasyon Kurulu eski üyesi, satranççı-yazar Gürcan Engel’den geldi. Engel, 24 Saat Gazetesi’ne yaptığı değerlendirmede TSF’yi “bu skandala yanıt vermeye” çağırırken, tartışmanın yalnızca Gülenay’ın seçilip seçilmemesiyle sınırlı olmadığını vurguladı.
“Türk satrancının geleceğine vurulmuş bir darbe”
Bu konuda bir köşe yazısı da kaleme alan Engel, Aydın’ın durumunun bireysel bir mağduriyetin ötesinde olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Gülenay Aydın’ın hikâyesi bir uyarıdır. Spor, adalet olmadan var olamaz. Yakın gelecekte WGM (Kadın Büyükusta) olması beklenen, ilk normunu da alan bir yeteneği dışarıda bırakmak, Türk satrancının geleceğine vurulmuş bir darbedir. Eğer bir kural varsa, herkese eşit uygulanmalıdır. Bu sadece bir sporcunun değil, Türk satrancının da adalet sınavıdır!”
Engel’e göre bu tür kararlar yalnızca bugünün kadrosunu değil, satrançta emek veren gençlerin sisteme duyduğu güveni ve motivasyonu da zedeliyor.
Kariyerinin zirvesinde kadro dışı bırakılan sporcu
Henüz 19 yaşında olmasına rağmen Gülenay Aydın’ın kariyeri dikkat çekici. Türkiye kadınlar ELO sıralamasında 2’nci sırada yer alan Aydın, 4 yaşından bu yana satranç oynuyor; son 5 yıldır A Milli Kadın Takımı formasıyla uluslararası organizasyonlarda Türkiye’yi temsil ediyor.
Aydın’ın A Milli Takım formasıyla yer aldığı başlıca organizasyonlar arasında 2021 Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası (ETCC 2021), 44. Satranç Olimpiyatı 2022 (Chennai), Dünya Gençler U16 Satranç Olimpiyatı (2022), Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası 2023 (ETCC 2023), 45. Satranç Olimpiyatı 2024 (Budapeşte) ve Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası 2025 (ETCC 2025) bulunuyor.
Engel’in de altını çizdiği gibi, satranç camiasında “yakın gelecekte WGM olması beklenen” bir sporcu olarak gösterilen Aydın’ın, performans düşüklüğü değil kriter tartışması üzerinden kadro dışı bırakılması, kriterin de eşit uygulanmaması tepkileri büyüten ana unsurlar oldu.
“Suç işliyorlar; Gülenay’ın 79 maçı var”
Federasyonun açıkladığı kriterde, son bir yıl içinde en az 54 oyun şartı aranıyor. Gülenay Aydın’ın standart (klasik) tempoda oynadığı maç sayısının 52 olduğu, bu nedenle “iki oyun eksiği” bulunduğu belirtiliyor.
Ancak Gürcan Engel, kriter metninde “54 oyun” ifadesi yer almasına karşın, bu oyunların “standart mı, rapid mi, blitz mi” olduğunun açıkça yazılmadığına dikkat çekerek şöyle dedi:
“Kriterde belirtmedikleri bir şey, çok kritik bir nüans var. Aslında hukuksal bir suç işliyorlar. Orada diyor ki ‘54 oyun’. Satrançta 3 çeşit oyun var. Ama kriterde 54 maçın hangi oyun tipinde arandığı belirtilmemiş. Metinde maçların ‘standart’ olması gerektiğine dair bir ibare yok. ‘Rapid ve blitz’ maçlar dahil edildiğinde Gülenay’ın 79 oyunu var. Bu belirsizlikle sporcuyu dışlamak ciddi bir hukuki problemdir. Bu üç tip oyuna baktığımızda Gülenay’ın 79 maçı var.”
Gürcan Engel, net belirtilmeyen kriterlerle, yazmadığı halde “standart oyuna göre 52 maçı var” diye Gülenay Aydın’ın milli takıma alınmasının engellenemeyeceğini söyledi. Engel ayrıca, “52 oyun” gerekçesiyle Gülenay Aydın’ın kadro dışı bırakılmasının kamuoyunda “eşit uygulama” tartışmasını büyüttüğünü belirterek şu iddiayı da dile getirdi:
“52 maçı olan alınmıyorsa, 48 maçı olan milli takıma nasıl alınıyor, bu doğru değil. Satrançta kız sporcu Türkiye’de az bulunuyor. Kızlara örnek olması gereken, ilham veren başarılı sporcuların önünü kesmek doğru değil.”
“Başarılı sporcuya haksızlık yapılıyor”
Gülenay Aydın’ın yıllardır gösterdiği çabaya vurgu yapan Engel şu sözlerle tepki gösterdi:
“Bu kadar başarılı, satranca senelerini vermiş, 4 yaşından beri bu sporla uğraşan bir kızımız Gülenay. Federasyon en ufak bir destek verip, ekstra bir turnuvaya bile göndermediği halde kendi çabaları ve imkanlarıyla ya da kendi bulduğu özel sponsoruyla bir yerlere gidebilmişken bu kızımıza ‘senin 2 maçın eksik, almıyoruz’ demek büyük bir haksızlık.”
Bu bir cezalandırma mı?
Engel, kadın sporculara ana sponsor İş Bankası tarafından verilen maddi desteğin federasyon tarafından verilmemesinin sorgulanması ve eleştirilerin bankaya ulaşmasının ardından bu sürecin daha da sertleştiğine dikkat çekti. Engel, bu başlığın da federasyon açısından “denetlenmesi gereken” bir yönetim sorunu ortaya çıkardığının altını çizdi.
İş Bankası’nın bu tarz olaylar nedeniyle sponsorluktan çekildiğini hatırlatan Engel, şu ifadeleri kullandı:
“İş Bankası mevzusundan dolayı Gülenay’ı egale etmek ve ekarte etmek için yapıyorlar. ‘Sen bunu yaptın, ben de seni cezalandırıyorum’ demeye getiriyorlar. Ama gencecik, 19-20 yaşında bir kızımızın istikbaliyle oynuyorlar.”
Engel’in dikkat çektiği başlıklardan biri de Gülenay özelinde, kadın sporculara yönelik destek mekanizmaları oldu. Engel, A Milli düzeyde bir sporcunun alması gereken turnuva desteği ve özendirme burslarının yetersizliğine işaret ederek, kadın sporculara sağlanan imkânların güncel koşullarda “anlamını yitirdiğini” savundu.
Satrancın geleceğine darbe
Engel’e göre, Gülenay Aydın’ın dışarıda bırakılması “sadece bireysel bir haksızlık değil; aynı zamanda Türk satrancının geleceğine vurulmuş bir darbe” niteliğinde. Engel, kararın “uzun süredir biriken yönetimsel gerilimlerin yansıması” olduğunu ve sporcu üzerinde “psikolojik baskı ve yıldırma hissi” yarattığını da söyledi.
Kurum kültürü ve etik vurgusu
Gülenay Aydın’ın sosyal medya açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri de sürecin iletişim biçimi olmuştu. Aydın, kadroya alınmadığını resmî bir bildirimle değil, çevresinden öğrendiğini vurgulayarak meseleyi “kurumsal ciddiyet” düzlemine taşıdı. Gürcan Engel de bir A Milli sporcunun bu yöntemle bilgilendirilmesinin kurum kültürü ve etik açısından sorgulanması gerektiğine dikkat çekti.
Federasyon yönetimine “Ötekileştirme, baskı, mobbing” iddiası
Engel’in hem açıklamalarında hem köşe yazısında öne çıkan bir diğer vurgu, Satranç Federasyonu Başkanı Fethi Apaydın’ı ve uygulamalarını eleştiren isimlerin sistematik biçimde dışlandığı iddiası. Engel, yönetimin “kendilerinden olanlara imtiyaz tanıyıp, eleştirenlere karşı düşmanlık geliştirdiğini”ne işaret ederek, şunları söyledi:
“Hal böyle olunca da sporcuya karşı bir kin besleme, mobbing uygulama gibi yöntemlere başvuruyorlar. Kendilerinden olanlara imtiyaz tanıyıp görevler verirken, kendilerinden olmayan, onları eleştiren herkese düşmanlık yapıyorlar. Hakemse hakem görevi vermiyor, antrenörse antrenörlük vermiyor; Gülenay gibi sporcuysa milli takıma almıyor, turnuvaya gitmesini engelliyor.”
Engel, kendi durumunu da örnek gösterdi
Engel kendisinin de cezalandırılmak istendiğini belirterek şunları söyledi: “Benim gibi satranç kulübü olan birine, gazetede yazdım, eleştirdim diye haksız yere 18 ay ceza verdiler. Tarihte görülmemiş bir ceza verdiler. Bu ceza da şu an tahkimde.”
Federasyon Başkanı hakkında dikkat çeken iddia: “Başkanın 10 tane spor kulübü var”
Engel, TSF Başkanı Fethi Apaydın hakkında da kamuoyundaki tartışmayı büyüten bir iddiayı gündeme getirdi. Engel bu konuda şunları ifade etti:
“Adaletsizlik, TSF Başkanı Fethi Apaydın’ın 10 tane spor kulübü olmasından başladı. Belki resmiyette sahibi gözükmüyor olabilir ama on tane spor kulübü var. Bu kulüpleri önceliğe alıyor. Verilen kararlar o kulüplerin lehine oluyor. Spor Bakanlığı’nın, Spor Genel Müdürlüğünün bu durumu mutlaka soruşturması gerekiyor. Başkanın tarafsız olması, kulüpler üstü biri olması gerekir.”
Hukuki süreç kapıda
Engel, konuyu ilgili ve sorumlu tüm kamu kurumlarına taşıdığını ve gerekirse sürecin hukuk boyutuna evrilebileceğini belirtti. Kendisinin ise bir satranç sever olarak Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne şikâyette bulunduğunu da söyledi.
Federasyon başkanının savcılık yoluyla “görevi kötüye kullanmaktan” dolayı ifadesinin de alınabileceğini ifade eden Engel, “Federasyon Başkanı Fethi Apaydın’a yönelik ‘görevi kötüye kullanma’ iddiamız var. Böylece iddiaların denetim ve soruşturma sürecine taşınması sağlanacaktır. Bu işin hukuki boyutları başlayacaktır” değerlendirmesini yaptı.
Yanıt bekleyen sorular
Tartışma büyürken satranç kamuoyunda sorular daha yüksek sesle soruluyor. Engel bu soruları gazetemiz aracılığıyla da dile getirdi:
· TSF’nin bu tutumu, genç sporculara ne mesaj veriyor?
· Başarı, disiplin ve fedakârlık yerine, federasyonun kişisel kaprisleri mi ön planda?
· Başarılı, çalışkan ve geleceği parlak kadın sporcularımızı böyle mi koruyacağız?
· Kriterleri esnetip sessiz kalanlara kapı açarken, ses çıkaranları dışarıda mı bırakacağız?
· Kadın sporcuların emeklerini, sadece sonuçlara gelince mi hatırlayacağız?
· Federasyon yönetiminin kişisel hırs ve egolarının sonuçları olarak mı hatırlayacağız?
Gülenay Aydın, daha önce 24 Saat Gazetesi’ne yaptığı açıklamada yaşadığı hayal kırıklığını şu sözlerle dile getirmişti:
“5 yıl boyunca onur ve gurur duyarak giydiğim ve her turnuvada ülkem için elimden gelenin en iyisini yapmaya çalıştığım A Milli Takım formasını, 2026 yılında düzenlenecek olan olimpiyatlarda giyemeyeceğim için üzgünüm.”
Gülenay’dan son mesaj: “Mesele ben değilim, kuralın uygulanışı”
Gülenay Aydın, sosyal medyasından da yaptığı son açıklamada ise tartışmanın odağını kişisel mağduriyetin ötesine taşıdı.
Aydın, “Konu A Milli Takıma seçilmemem değil” diyerek asıl amacının yayımlanan kriterler ile uygulama arasındaki çelişkiyi kayda geçirmek olduğunu vurguladı. Açıklamasında öne çıkan mesaj şöyle:
“Yayınlanan kriterler ile mevcut uygulama arasındaki çelişkiyi kayda geçirmek ve durumu tüm satranç camiasının dikkatine sunmaktı. Olması gereken ‘kurumsal ciddiyet ve sportif hakkaniyet, kuralların ilan edildiği şekilde tavizsiz uygulanması’dır. Bu koşullar sağlandığında A Milli Takıma seçilememe durumunu elbette kabul ediyorum.”
Aydın ayrıca milli takımlar için belirlenen kriterlerin Gençlik ve Spor Bakanlığı onayıyla yayımlandığını hatırlatarak, yazılı olanın dışına çıkılarak farklı bir uygulamanın mümkün olmaması gerektiğini de ifade etti.
